ข่าวร้าย: พระพุทธเจ้ายืนยันว่าไม่มีใครหนีคำนินทาพ้น — แม้แต่คนที่ดีที่สุด ข่าวดี: พระองค์บอกด้วยว่าอะไรคือความต่าง ระหว่างคนที่ทุกข์กับมัน กับคนที่ไม่ทุกข์
ในโลกวิปัตติสูตร พระพุทธเจ้าตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่า มีสิ่งอยู่ 8 อย่างที่ "หมุนไปตามโลก" — เรียกว่า โลกธรรม 8 ได้แก่
ประเด็นสำคัญที่สุดของสูตรนี้คือ พระองค์ตรัสชัดว่าทั้ง 8 อย่าง เกิดกับทุกคน — เกิดกับปุถุชนคนธรรมดา และเกิดกับพระอริยสาวกด้วย ไม่มีข้อยกเว้น การเป็นคนดีไม่ได้ทำให้คำนินทาหายไป
แล้วอะไรคือความต่าง? พระองค์ตอบว่า
"ลาภย่อมเกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ เขาไม่ตระหนักชัด ไม่ทราบชัดตามความเป็นจริงว่า ลาภนี้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ก็แต่ว่าลาภนั้นเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ... แม้นินทา ... แม้สรรเสริญ ... ย่อมครอบงำจิตของเขาได้"
"ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับ ย่อมตระหนักชัด ทราบชัดตามความเป็นจริงว่า ... สิ่งนั้นไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ... แม้นินทา ... แม้สรรเสริญ ... ย่อมครอบงำจิตของท่านไม่ได้"
ความจากโลกวิปัตติสูตร — พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ ข้อ ๙๖ (ตัดความ)
สังเกตว่าความต่างไม่ได้อยู่ที่ "โดนหรือไม่โดน" — ทั้งสองฝ่ายโดนเท่ากัน ความต่างอยู่ที่รู้ทันหรือไม่รู้ทันว่าของพวกนี้มาแล้วก็ไป คนที่ไม่รู้ทัน พอถูกชมก็ฟู พอถูกด่าก็แฟบ ใจถูกเหวี่ยงตามของที่ไม่เที่ยง คนที่รู้ทัน ใจไม่ถูกครอบงำ — ไม่ใช่เพราะไม่ได้ยิน แต่เพราะไม่ได้มอบอำนาจให้มัน
"ธรรมในหมู่มนุษย์เหล่านี้ คือ ลาภ ความเสื่อมลาภ ยศ ความเสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข ทุกข์ เป็นสภาพไม่เที่ยง ไม่แน่นอน มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา แต่ท่านผู้เป็นนักปราชญ์ มีสติ ทราบธรรมเหล่านั้นแล้ว พิจารณาเห็นว่า มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ธรรมอันน่าปรารถนา ย่อมย่ำยีจิตของท่านไม่ได้"
คาถาท้ายโลกวิปัตติสูตร — พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ ข้อ ๙๖